Hoeveel Schaliegas en Steenkoolgas onder de Nederlandse bodem?

Als je de juichende persberichten van oliebedrijven en overheid moet geloven dan gaat de dalende productie uit het Slochterenveld hiermee opgevangen worden. De Nederlandse gasproductie daalt al enige jaren en zal na 2025 niet meer voldoende zijn om in de binnenlandse vraag te voorzien. Niettemin zijn de berichten over reserves met een omvang van ‘ enkele malen Slochteren’ in middels afgezwakt naar ’10% van Slochteren’ en lijkt de financiële kant van het verhaal steeds minder rooskleurig. Daar bovenop groeit het verzet tegen deze vorm van gaswinning en wordt er op Europees niveau nagedacht over strengere regelgeving die de kostprijs van deze dure vorm van gaswinning verder onder druk zullen zetten. Namens de Staat der Nederlanden heeft Energie Beheer Nederland (EBN) een 40%-aandeel genomen in de Nederlandse activiteiten van Cuadrilla, DSM en Queensland naar schaliegas of steenkoolgas willen boren in Nederland. Dat betekent dat EBN voor 40% de kosten draagt van de opsporingswerkzaamheden. EBN is wettelijk bevoegd deze participatie bij elke mijnbouwconcessie te vragen. Het kan dit bij proefboringen ook achterwege laten. De participatie door EBN helpt het boren naar olie en gas in Nederland op gang. In het geval van schaliegas helpt het dus een omstreden vorm van fossiele brandstofwinning op gang met een opstartpremie.

Amerikaanse toestanden
Er zijn ook, als investering bezien, vraagtekens te zetten bij de participaties van EBN in de schaliegas bedrijven. Olie analist Arthur Berman vergeleek in augustus 2011 de opbrengst/winst van tal van schaliegasvelden in de Verenigde Staten met het door de betrokken bedrijven naar buiten gebrachte beeld over winstgevendheid en productieverloop. Hij concludeerde dat maar weinig bedrijven winst weten te maken op schaliegas, en dat de productie verwachtingen tot wel 100% worden overdreven. Volgens hem spelen veel bedrijven op de hype rond schaliegas een pyramidespel door steeds nieuwe investeerders binnen te halen die de tegenvallende financiële resultaten maskeren. Berman’s analyse wordt bevestigd door honderden pagina’s met e-mails en interne documenten van de industrie, overheid en analisten. De New York Times wist hier in 2011 de hand op te leggen. De krant plaatste de e-mails integraal op haar website. In de stukken zijn o.a. advocaten, geologen en marktanalisten sceptisch over de hoge productie verwachtingen van bedrijven. Ze vragen zich af of bedrijven met opzet, en zelfs illegaal, de productiviteit van hun putten en de omvang van hun reserves overdrijven. Vanuit de Amerikaanse politiek klinkt nu de roep om een onderzoek door de financiële waakhond van de Verenigde Staten, de Securities and Exchange Commission (SEC). Een dergelijk onderzoek zou duidelijk moeten maken of de aardgas-industrie een nauwkeurig beeld heeft geschetst aan investeerders van de winstgevendheid op lange termijn van hun putten en de hoeveelheid gas die de putten kunnen produceren. De SEC wil nog niet zeggen of er een onderzoek komt, maar verschillende bronnen in de industrie zelf bevestigen het bericht dat het onderzoek gestart is.
Nederlandse twijfels
Nederland kent ook experts die twijfelen aan de economische haalbaarheid van schaliegas winning en de business case van bedrijven als Cuadrilla. In een artikel over dalende conventionele gasproductie in Europa, laten Ruud Weijermars (de onconventioneel gas expert van de TU Delft) en Elaine Madsen zich laatdunkend uit over de financiële slagkracht van Cuadrilla. Ze verbazen zich over de deelname van EBN. De winning van schaliegas of steenkoolgas zal in Nederland vanwege strengere regelgeving, meer omwonenden en hogere arbeidskosten duurder zijn dan in de Verenigde Staten. Naast de productie uit kleine velden (30 miljard kubieke meter gas) produceert Nederland jaarlijks zo’n 40-50 miljard kubieke meter uit het Slochteren veld. Het EBN wil dat Nederland tot 2030 jaarlijks 30 miljard kubieke meter gas uit kleine velden produceert. Het Slochteren gasveld is dan goeddeels leeg. De huidige verwachting voor het jaar 2030 is echter slechts 12 miljard kubieke meter productie uit kleine velden. Volgens EBN is 400 miljard kubieke meter aan schaliegas gemakkelijk te produceren. Staatstoezicht op de Mijnen meldt dat het ook zou kunnen dat het in Nederland maar om ‘enkele’ miljarden kuubs gaat. De vraag is of EBN niet wat te amechtig haar productie doelstellingen volgt en of het wel genoeg oog heeft voor de financiële risico’s die aan schaliegas kleven.