Standpunten politieke partijen over onconventioneel gas voor de landelijke verkiezingen

In de aanloop naar de verkiezingen hebben we de verkiezingsprogramma’s doorgenomen om een inventarisatie te maken van hoe de verschillende politieke partijen tegenover onconventionele fossiele brandstoffen staan. Helaas zijn er nog een flink aantal partijen die zich er niet over uitlaten in hun verkiezingsprogramma.

Notabene: de partijen die nog geen definitief verkiezingsprogramma hebben gepresenteerd, kunnen hun standpunten nog amenderen. Als lid van deze politieke partij kunt u misschien hierover meebeslissen op een partij congres.

Partijen die er iets over zeggen in hun verkiezingsprogramma:

Partij voor de Dieren [concept programma]: ‘Er komen geen vergunningen voor schaliegas in Nederland.’ [p. 18]
Duidelijker kan niet!

Christenunie [concept programma]: ‘Geen winning van schaliegas, want dat is een techniek waarbij chemicalien in de bodem achterblijven die in het drinkwater terecht kunnen komen.’ [p. 70]
Ook hier duidelijke prioriteiten.

Mens en Spirit [definitief programma]:
‘Ook schaliegas is geen duurzame optie en Partij voor Mens en Spirit wil geen proefboringen toestaan.’ [p. 46]
‘Partij voor Mens en Spirit wil per direct stoppen met het investeren in vervuilende energie. Een principiële keuze dient te worden gemaakt om de overgang in te zetten naar een geheel andere energievoorziening, waarbij energieonafhankelijkheid van de burger voorop staat. Er wordt geïnvesteerd in de ontwikkeling van energiesystemen op basis van oneindige bronnen die in Nederland volop voor handen zijn: zonne- en windenergie, aardewarmte en getijden- en golfslagenergie.’ [p. 46]
Hopelijk geldt het verbod op proefboringen ook voor winningsboringen, maar daar gaan we wel van uit.

GroenLinks [concept programma]: ‘Er worden geen vergunningen verstrekt voor boringen naar schaliegas en steenkoolgas zolang we onvoldoende weten over de risico’s voor mens en milieu. Ook bij andere risicovolle technieken staat het voorzorgsbeginsel centraal. Initiatiefnemers moeten kunnen aantonen dat hun techniek veilig is.’ [p12, punt 10]
Daarbij zegt GroenLinks ook: ‘Nederland kiest voor aardgas, de minst vervuilende fossiele brandstof, zolang de overgang naar een duurzame energievoorziening nog niet is voltooid. De regering pleit in EU-verband voor een gemeenschappelijke energiepolitiek om de Europese gasvoorziening zeker te stellen.’ [p. 12, punt 8]
Dit zou kunnen inhouden dat we in Nederland niet naar schaliegas boren omdat we de risico’s onaanvaardbaar achten, maar wel schaliegas afkomstig uit andere (EU) landen opstoken – daar zijn klimaat en milieu natuurlijk niet mee geholpen.
Dat we onvoldoende weten over de risico’s onderschrijven we van harte. Echter, de frasering ‘zolang we onvoldoende weten’ laat natuurlijk wel de deur op een kier voor schaliegasexploitatie.

SP [definitief programma]:
‘We beginnen alleen aan schaliegas als dat veilig en milieuvriendelijk kan.’ [p. 48]
Volgens de website: ‘Winning van onconventioneel gas (schaliegas) sluiten we niet uit als overtuigend wordt aangetoond dat de winning veilig en tegen acceptabele milieuvoorwaarden kan plaatsvinden. De eventuele opbrengsten van schaliegas voor de staat moeten gebruikt worden om de verduurzaming van onze energievoorziening te versnellen.’
Een wijd openstaande achterdeur voor schaliegas. Wanneer vindt de SP overtuigend aangetoond dat schaliegas wel of niet kan? Is het haastige onderzoek van minister Verhagen voldoende of wil de SP betere garanties voor ons water en onze leefomgeving?

VVD [concept programma]:
‘Verder zal de VVD onderzoek van energiebedrijven naar een verantwoorde winning van schaliegas in Nederland niet in de weg staan.’ [p. 18]
‘De VVD wil af van langdurige subsidiering van allerlei vormen van nieuwe energieopwekking. Uiteindelijk bepaalt niet de overheid maar de markt welke energiebron de toekomst heeft.’ [p. 18]
Schaliegaswinning is vanuit het oogpunt van klimaatproblematiek en duurzaamheid überhaupt niet verantwoord, maar dat maakt voor Mark Rutte, die zijn partij ooit probeerde te profileren als “Groen Rechts” kennelijk niet uit. In zijn Pamflet van een Optimist uit 2008 omschreef Rutte de westerse afhankelijkheid van fossiele brandstoffen nog als een van de grote bedreigingen van deze tijd. Nu er echter eens kans voorligt om de grens te trekken voor wat betreft fossiele brandstofwinning en zo langzaam af te komen van die afhankelijkheid, legt Rutte de fossiele industrie geen strobreed in de weg. De vraag dringt zich ook op wat we onder “nieuwe energieopwekking” dienen te verstaan (schaliegasexploitatie nieuwer dan bijvoorbeeld windmolens en zonne-energie), en waarom langdurige subsidie op oude vormen van energieopwekking zoals fossiele brandstoffen kennelijk wel mag van de VVD. Helaas, bij de VVD is ons klimaat, ons grondwater en onze leefomgeving niet veilig en kunnen we zeker zijn van een langdurige verslaving aan fossiele brandstoffen.

Partijen die onconventioneel gas niet vermelden in hun verkiezingsprogramma zijn er helaas nog veel.
Mogelijk beseft niet iedereen dat er boorplannen zijn voor een derde deel van Nederland en dat veel kiezers zich daarover zorgen maken. Voor deze partijen moeten we ook afgaan op uitspraken en daden van politici.

PvdA [definitief programma]:
Geen standpunt in het verkiezingsprogramma. Lijsttrekker Diederik Samson en andere PvdA’ers hebben zich overigens verschillende keren duidelijk uitgesproken: ‘Géén steun, zolang kabinet duurzame ambities niet waarmaakt. Gaten in energiebeleid niet dichten met schaliegas.’
Wat er wel in het programma staat:
‘We voeren een verplicht aandeel duurzaam in voor energiebedrijven, zodat 100% van onze energievoorziening in 2050 duurzaam is.’ [p. 6]
‘De klimaatverandering vormt een rechtstreekse bedreiging voor ons laaggelegen land. Onze ongezonde afhankelijkheid van fossiele brandstoffen als olie en kolen is veel te groot. Dat is niet alleen slecht voor het klimaat, maar maakt ons ook te gevoelig voor schommelingen in de olieprijs. Uitstoot van fijn stof in steden tast nog altijd de longen van onze kinderen aan. En buitengebied wordt steeds slechter bereikbaar door de verrommeling van stadsranden met desolate bedrijventerreinen.’ [p. 50]
‘Gasleveranciers krijgen de verplichting om biogas met aardgas te mengen in het gasnet, daarom stellen wij een ‘bijmengverplichting’ voor Groen Gas voor.’ [p. 51] ‘Eerlijke grondstoffen. Met een snel groeiende wereldbevolking, worden grondstoffen als aardolie in rap tempo schaarser. Ook leidt de schaarste aan grondstoffen als water en olie steeds vaker tot conflicten. Consumenten kiezen daarom bewuster dan voorheen voor de herkomst van bijvoorbeeld de grondstoffen in hun mobiele telefoon. Productieketens moeten hiervoor transparanter worden. De PvdA wil verplicht volledig transparante productieketens en consumenteninformatie in 2020.’ [p. 51]
Als de PvdA het met deze keuzes ernst is, dan past een keuze voor schaliegas inderdaad totaal niet. Het zou fijn geweest zijn als de PvdA dit ook gewoon onomwonden in het verkiezingsprogramma benoemd had – nu blijft de vraag toch enigszins hangen waarom ze dat niet doen. Verder goede initiatieven. Het laatste punt kan van belang worden voor consumenten die geen schaliegas (lokaal geproduceerd danwel geïmporteerd) willen afnemen.

D66 [concept programma]:
Geen vermelding van schaliegas. D66 houdt in het verkiezingsprogramma wel rekening met een afscheid van gas in Nederland. D66 kamerleden en locale bestuurders hebben zich regelmatig kritisch over schaliegas uitgelaten, maar er zijn er ook met een duidelijk pro-schaliegas standpunt.
Wat er wel in het verkiezingsprogramma staat:
‘We bereiken een mijlpaal. Schone energie en fossiele energie kosten bijna evenveel. Olie is steeds schaarser en de prijs loopt op. Onze afhankelijkheid van fossiele brandstoffen is risicovol en kostbaar. De voorraad hernieuwbare energie is in potentie eindeloos. Daarom kiest D66 voor het ontwikkelen van de technologie om efficiënt van hernieuwbare energie gebruik te kunnen maken. Vanzelfsprekend wil D66 daarnaast energie blijven besparen. Want de goedkoopste en schoonste energie is de energie die je niet gebruikt.

Nederland heeft binnen Europa energiedoelstellingen voor 2020, 2030 en 2050 afgesproken. D66 houdt zich aan deze afspraken. In 2020 wekt Nederland 20% duurzame energie op en jaarlijks zorgen we voor 2% energiebesparing. Onze stip aan de horizon is een Europa dat in 2050 geheel duurzaam in de eigen elektriciteitsvraag kan voorzien.

Het klimaat is in de crisis even naar de achtergrond verdreven, maar de uitdaging blijft. D66 houdt vast aan de door de Europese regeringsleiders afgesproken ambitieuze CO2 reductie: 40% minder in 2030, 60% minder in 2040 en 80% minder in 2050.’ [p. 11]
Als D66 al deze doelstellingen wil waarmaken, dan is er geen ruimte voor schaliegas. Vooral aangezien we in Nederland al een paar jaar rond de 4% duurzame energie opwekken, en dus volgens D66 in 8 jaar 16% erbij moeten zien te krijgen – daarvoor kunnen we ons geen achterwaartse stappen veroorloven. Er zijn overigens D66 politici met een duidelijke voorkeur voor schaliegas, onder andere binnen de Provinciale Staten van Utrecht.

CDA [concept programma]:
Geen standpunt gevonden in het verkiezingsprogramma. Huidig minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie staat bekend als voorstander van onconventioneel gas. Sommige kamerleden en locale afdelingen zijn wel kritisch over onconventioneel gas.
Wat er wel in het verkiezingsprogramma staat:
‘Stap voor stap naar een ‘groene economie’: groene investeringsmaatschappij, extra investeren in Green Deals, duurzame energie, energiezuinige woningen en
gebouwen.’ [pag. 6]
‘Om grote mondiale uitdagingen aan te pakken – zoals het duurzaam beheren van
natuurlijke hulpbronnen, klimaat, veiligheid, voedselvoorziening, waterbeheer en migratie – zal Nederland een actieve rol moeten spelen.’ [pag. 16]
‘Van een ouderwetse economie die grondstoffen en goederen verbruikt, moeten we omschakelen naar een kringloopeconomie waarin grondstoffen en materialen worden bewaard en hergebruikt.’ [pag. 18]
‘Het CDA wil dat Nederland in 2050 meer dan 50% van haar energie duurzaam
produceert en dat we 50% energie-efficiënter werken (‘50-50-50’). Dit betekent dat wij een nieuwe energiebalans bereiken waarbij wij efficiënter omgaan met onze fossiele brandstoffen, meer gaan inzetten op alternatieve energievoorziening en kolen en kernenergie op de lange termijn niet meer nodig hebben.’ [p.19]
‘Wij gaan alles op alles zetten voor 14% duurzame energie in 2020. Dit is ook van
belang voor energiezekerheid.’ [p. 19]
‘Om de klimaatverandering te beperkten tot minder dan 2°C, steunt Nederland de Europese doelstelling om de uitstoot van broeikasgassen tegen 2050 met 80 tot 95% te verminderen ten opzichte van 1990.’ [p. 19]
Allemaal mooie punten, die niet rijmen met schaliegasexploitatie. De doelstellingen voor duurzame energie zijn minder ambitieus dan die van andere partijen. Ook voor het CDA geldt: waarom niet een duidelijke uitspraak over schaliegas gedaan? Door het track record van het CDA op het vlak van milieu en energie geldt wat ons betreft: eerst zien, dan geloven. Minister Verhagen had onderzoek toegezegd naar milieu en veiligheid van schaliegas, maar lijkt schaliegas liever door te zetten. Een van de CDA europarlementariers, van Nistelrooij, wil schaliegasboringen toelaten onder voorwaarden.

PVV [definitief programma]: Geen standpunt, tot nu toe ook geen duidelijke uitspraken over wel of geen onconventioneel gas. Energiebeleid: belasting op energie verlagen, de PVV is voorstander van kernenergie.
Het feit dat dhr. Wilders het woord “milieugekkies” bezigt in zijn verkiezings-programma geeft aan welke waarde hij hecht aan onze bezorgdheid omtrent het milieu. Ook een aantal PVV statenleden (o.a. in Brabant) hebben meermalen in tweets laten merken voorstanders van schaliegasboringen te zijn. Wij maken ons daarom zorgen om het PVV standpunt over schaliegas.

SGP [speerpuntenprogramma]: Geen standpunt over schaliegas, en tot nu toe ook geen uitspraken. Gas wordt gezien als mogelijkheid om CO2 emissie te reduceren. Voor het standpunt van de SGP over energie, zie http://www.sgp.nl/Page/nctrue/sp685/letter=E/standid=1837/index.html

50+ [definitief programma]: Geen standpunt over schaliegas, wel voorstanders duurzame energie. Tot nu toe ook geen duidelijke uitspraken.

Piratenpartij [definitief programma]: Geen standpunt over schaliegas, geen uitspraken bekend.

Democratisch Politiek Keerpunt [definitief programma]: Geen standpunt over schaliegas, geen uitspraken bekend.

Liberaal Democratische Partij [manifest]: Geen standpunt over schaliegas, geen uitspraken bekend.

Libertarische Partij [definitief programma]: Geen standpunt over schaliegas, geen uitspraken bekend.

Nederland Lokaal [definitief programma]: Geen standpunt over schaliegas, geen uitspraken bekend.

Partij van de Toekomst [nog geen programma]: Geen standpunt over schaliegas, geen uitspraken bekend.

Soeverein Onafhankelijke Pioniers Nederland [concept programma]: Geen standpunt over schaliegas, geen uitspraken bekend.