Het onafhankelijk onderzoek van minister Verhagen: update.

Minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie heeft vorig jaar onder druk van onze protesten een onafhankelijk onderzoek beloofd naar de milieu-effecten en veiligheid van onconventioneel gas. Inmiddels is er een klankbordgroep ingesteld door het ministerie om het onderzoek te begeleiden. Ook Stichting Schaliegasvrij Nederland heeft een vertegenwoordiger in de klankbordgroep. De klankbordgroep moet het onderzoek begeleiden en zonodig bijsturen.

Dit lijkt een positief begin. Toch is ons vertrouwen in de onafhankelijkheid van het onderzoek niet groot. Het begon eigenlijk al met een artikeltje in Elsevier, waarin journalist Michel Dijkstra het onderzoek kenschetst als ‘een onderzoekje om de bevolking gerust te stellen’. Kennelijk denken sommige betrokkenen er zo over. Tijdens de consultatierondes ontstonden er verdere twijfels. Over de kosten van milieumaatregelen en andere negatieve economische effecten mocht eigenlijk niet gepraat worden, en de gevolgen voor de natuur kregen een lage prioriteit in het onderzoek.

In de klankbordgroep zou ook een onafhankelijke deskundige benoemd worden. Het is een goede gewoonte in de wetenschap, dat wetenschappers over elkaars werk oordelen – en het oordeel van een expert op een bepaald vakgebied weegt dan het zwaarst. Bij het onderzoek naar onconventioneel gas gaat het vooral om problemen met grondwater en het milieugevolgen aan de oppervlakte, gevolgen voor het klimaat, en veiligheid. Je zou dus verwachten dat de onafhankelijke expert een deskundige zou zijn op het gebied van grondwater, of milieukunde.

Tot onze verassing bleek de onafhankelijke deskundige professor Salomon Kroonenberg te zijn, emeritus hoogleraar van de faculteit Mijnbouw aan de TU Delft. Dat suggereert wel enige deskundigheid, maar uit de publikatielijst van Kroonenberg blijkt dat niet. Wel een aantal interessant publikaties over zeespiegelrijzing in het gebied van de Kaspische Zee, maar niets over grondwater, gaswinning of luchtverontreiniging. Kroonenberg blijkt ook actief te zijn bij gas- en olieconsultant Panterra, naast de heer Duijverman, directeur van schaliegasbedrijf Brabant Resources. Zowel deskundigheid als onafhankelijkheid van Kroonenberg zijn daarom voor ons niet boven alle twijfel verheven.

Inmissels is na een Europese aanbesteding het onderzoek gegund aan een consortium van de ingenieursbureaus Witteveen en Bos, Arcadis en Fugro. Begin februari was er een onderzoeksplan gereed zijn. De kwaliteit van het onderzoek hangt sterk af van de inhoud van dat onderzoeksplan.

De kwaliteit van het onderzoeksplan was echter teleurstellend. Naar onze mening ontbraken onderzoeksvragen aan het voorstel belangrijke onderzoeksvragen (onder andere kosten van maatregelen om de risico’s van de winning van schaliegas te verminderen), werden banden van de uitvoerders met de olie- en gasindustrie niet voldoende duidelijk gemaakt, waren de methoden van het onderzoek en de kwaliteitsbewaking onduidelijk en werd het onderzoek onvoldoende op de Nederlandse situatie toegespitst. Ook ontbrak een onafhankelijke kwaliteitsbeoordeling (review) wat in wetenschappelijk onderzoek gebruikelijk is. Het consortium moet nu een verbeterd onderzoeksvoorstel voorleggen.

De tijd voor het onderzoek wordt overigens steeds korter door alle vertraging. Het onderzoek moet komende zomer gereed zijn terwijl de aanbesteding nog moet beginnen. Dat kan dus weinig meer zijn dan een literatuuronderzoekje. In Ierland wordt dat beter aangepakt: een onderzoek dat twee jaar mag duren, en waarin goed gekeken wordt naar de lokale situatie.

We moeten wel beseffen, dat er tot nu toe nauwelijks onafhankelijk en breed wetenschappelijk onderzoek is uitgevoerd naar de gevolgen van zoiets ingrijpends als schaliegas. In de Verenigde Staten is grootschalige schaliegaswinning zonder onderzoek naar de gevolgen, over de bevolking uitgestort. Inwoners van Texas, Wyoming en Pennsylvania zijn daarmee behandeld als proefkonijnen. Aan door de olie- en gasindustrie gesponsorde vergoeilijkende publicaties is geen gebrek. Maar pas in de afgelopen twee jaar zijn de eerste publikaties van onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek verschenen, publikaties die vaak de milieuproblemen bevestigden.

Dit moeten we niet laten gebeuren in Nederland. Het onderzoek hier zou hier ook van voldoende kwaliteit moeten zijn, om een goed oordeel te kunnen vormen over milieu en veiligheid van onconventioneel gas. Het is ook de enige manier waarop de Nederlandse overheid haar burgers het vertrouwen kan geven dat er verantwoord wordt omgesprongen met de leefomgeving van de burgers.

 

1 reactie op “Het onafhankelijk onderzoek van minister Verhagen: update.

  1. Pingback: Het Schaliegas Schandaal « Aad Verbaast

Reacties zijn gesloten.