Zand en schaliegas

Voor schaliegasboringen is zand nodig, tot tweeduizend ton per boring volgens verschillende bronnen – vijftig stevige vrachtwagens vol. In de Verenigde Staten worden zandgroeves sterk uitgebreid om aan de vraag te voldoen, vooral in de staat Wisconsin. frac-sand-miningDit onder protest van de omwonenden die tussen snel groeiende afgravingen met veel overlast moeten leven. Waar zou dat zand hier in Nederland vandaan moeten komen? Het blijkt niet voor het opscheppen te liggen.Zand voor hydraulic fracturing moet aan bepaalde eisen voldoen. Het wordt aan de frac vloeistof toegevoegd, om de scheuren in het gesteente na het fraccen open te houden. De korrels mogen niet verpulveren bij de hoge druk tijdens het fraccen, en de korrels moeten zo rond mogelijk zijn. Daarvoor heb je zuiver kwartszand nodig.

Zuiver kwartszand is er niet zoveel; er zit altijd wel wat bijmenging bij van andere mineraalkorrels. Het wordt onder andere gevonden in Zuid-Limburg, in zilverzand-groeves in de omgeving van Brunssum, en verder in Duitsland en Belgie. Zilverzand – het meest zuivere kwartszand wat er is – wordt vooral voor de glasindustrie gebruikt, en het is al moeilijk om aan de huidige vraag te voldoen.

Andere zandlagen komen ook in aanmerking, maar dat zand moet dan meestal geschikt gemaakt worden door het te wassen met veel water, soms met chemische middelen zoals zuren. De meeste van die zandvoorkomens liggen in Brabant en Limburg.

Alternatieven voor zand zijn er ook. Dat zijn bijvoorbeeld speciaal vervaardigde parels, of gesinterde bauxietkorrels, maar die zijn duur en het kost veel energie om ze te maken – zand is nog steeds favoriet.

Schaliegasboringen op grote schaal betekent dus niet alleen veel boortorens, maar ook zandgroeves, en een extra toename van het water- en chemicaliengebruik om het zand geschikt te maken voor fraccen.