Onderzoeksrapport schaliegas nader beschouwd.

Vorige week werd het rapport van het onderzoek naar milieu- en veiligheidsaspecten van schaliegas, uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Economische Zaken, openbaar. Een eerste reactie hebben we al gegeven, maar je moet zo’n rapport (een paar honderd pagina’s) toch ook wel goed lezen. En dat was schrikken.

Het allereerste wat opvalt is, dat het vooral over techniek gaat, en niet over mensen zoals u en ik. Mensen die straks een schaliegasboortoren als naaste buur krijgen. De schrijvers van het rapport lijken vooral gefascineerd door hun nieuwste technische speeltjes: hydraulic fracturing en horizontaal boren. En dat speeltje wordt in het rapport tegen iedere aantijging van mogelijke milieuvervuiling verdedigd. Daarvoor mag zelfs wetenschappelijke kwaliteit voor overboord gegooid worden.

Wetenschappelijke literatuur met voor schaliegas nadelige conclusies wordt overgeslagen, hoewel de onderzoekers van die literatuur op de hoogte waren. Als er twijfel is over eventuele nadelige gevolgen voor milieu en veiligheid, kiest men altijd bewoordingen die het voor schaliegas zo mooi mogelijk voorstellen. Kans op milieuproblemen wordt vaak ‘theoretisch’ genoemd. In de bijlagen wordt vaak nog wel aangegeven dat nadelige effecten op grondwater en veiligheid mogelijk zijn, maar dat komt dan niet in de hoofdtekst en samenvatting van het rapport terecht.

Onderzoeksvragen worden soms niet beantwoord. Vaak is niet duidelijk gemaakt hoe men een bepaald resultaat heeft berekend, bijvoorbeeld het watergebruik van fracking. Dat blijkt gebaseerd op een ‘case study’ van een beperkt gebied in Brabant. Zaken die voor bewoners van schaliegasgebieden belangrijk zijn, zoals luchtvervuiling en aantasting van natuur komen niet eens in de samenvatting terecht en deze onderwerpen worden in het rapport ook onvoldoende onderzocht.

Door het hele rapport heen vertrouwt men volop op toezicht van de overheid en ‘best practices’ van de olie- en gasindustrie om risico’s van schaliegas te ‘beheersen’. Kijk, dat is pas theorie. Ook met de mooiste veiligheidsregels kan er nog van alles misgaan, en we weten ook dat er door de olie- en gaslobby in Brussel en Den Haag aan alle kanten gemorreld wordt aan wetten en regels.

We hadden wel wat ‘sturing’ van de onderzoeksresultaten verwacht; de drie onderzoeksbureaus die het rapport hebben opgesteld, hebben ook belangen bij de winning van schaliegas, net als de opdrachtgever. Die belangen zijn niet helemaal te vermijden – voor een dergelijk onderzoek heb je ook deskundigheid uit de olie- en gasindustrie nodig. Maar dit is een kwalitatief ondermaats onderzoek, en partijdiger dan we verwacht hadden van onderzoeksbureaus met een anderszins goede naam. Een mogelijke verklaring hiervoor is de enorme tijdsdruk – enkele maanden – waaronder de onderzoekers dit moesten produceren, en misschien druk van de opdrachtgever: wie betaalt bepaalt.

Een uitgebreide review van het rapport door Schaliegasvrij Nederland is hier te downloaden: review_schaliegasrapport_SSN