Rookgordijnen rond schaliegas

drillingsiteHet lijkt stil rond schaliegas, maar achter de schermen van de Haagse ambtelijke wereld gebeurt veel. Wat is de stand van zaken, en is er reden tot ongerustheid?

Minister Kamp heeft vorig jaar, na alle kritiek op het onderzoek naar en milieu en veiligheid van schaliegas, besloten om een milieu-effectrapportage uit te laten voeren en een structuurvisie op te laten stellen, om na te gaan of schaliegaswinning in Nederland mogelijk is, en zo ja waar. Dit zou anderhalf jaar moeten duren – dus eind van 2014 gereed moeten zijn.

Dit zijn normale procedures voor belangrijke overheidsbeslissingen die gevolgen hebben voor het milieu in Nederland. In ieder geval is het een verbetering ten opzichte van de eerdere aanpak volgens de Mijnbouwwet: hier heb je een vergunning en ga overal maar boren. Met deze beslissing van de minister wordt tenminste erkend dat schaliegas en steenkoolgas grote gevolgen hebben voor milieu, natuur en onze woonomgeving.

Een milieu-effectrapportage (MER) is een onderzoek naar de gevolgen voor het milieu van een belangrijke overheidsbeslissing met wettelijk vastgelegde regels en kwaliteitseisen. Maar alles staat of valt met de afspraken die over het onderzoek gemaakt worden. En hier begint het ambtelijke rookgordijn te verschijnen.

In januari bleek dat onderzoeksbureau Arcadis de opdracht voor het onderzoek heeft gekregen. Een MER begint met een notitie die ‘Reikwijdte en detailniveau’ beschrijft – een document wat vertelt wat er precies onderzocht wordt, en hoe. Wat heel belangrijk is, welke alternatieven worden afgewogen in een MER: ‘geen schaliegaswinning’ hoort daarbij ook een alternatief te zijn.

Die notitie zou in april verschijnen maar is er nog steeds niet. We zijn daar niet gerust op. Er was openbaarheid beloofd, maar volgens de regels kan de minister deze notitie binnenskamers houden. Ook zijn we niet gelukkig met de keuze voor Arcadis, via een recent gekocht Amerikaans bedrijf verdien Arcadis aan schaliegas.

De MER hoort bij de structuurvisie. Een structuurvisie is een plan waarin de minister gemeenten en provincies kan opleggen, rekening te houden met boringen, ook al hebben veel gemeenten en provincies al aangegeven niets voor schaliegasboringen te voelen. Ook hier verschenen al snel rookgordijnen. Tegelijk met de structuurvisie schaliegas wordt ook een structuurvisie voorbereid over het gebruik van de diepe ondergrond, waarin zaken als drinkwaterwinning en geothermische energie aan de orde komen. Het was lang onzeker of die structuurvisies rekening met elkaar houden. Onterecht, want met schaliegas wordt het wel heel druk in de ondergrond. Bij de structuurvisie over de diepe ondergrond werden alle belangehebbenden uitgebreid geraadpleegd, maar daarin werd de structuurvisie schaliegas buiten beschouwing gelaten. Dit geeft veel onduidelijkheid bij iedereen die bij het gebruik van de ondergrond betrokken is.