Milieu-organisaties luddieten?

Al sinds de milieubeweging bestaat, wordt milieu-organisaties verweten dat ze tegen ‘de vooruitgang’ zijn. Deze rhetorische truc wordt door wetenschapsjournalist Hidde Boersma weer opgepoetst in het stuk ‘Allemaal eng’ in de Volkskrant-bijlage Vonk. ‘Allemaal eng’ ademtĀ  onbegrensd vertrouwen in de techniek, en wie er kritiek op heeft is een verfoeide luddiet (luddieten: ambachtslieden die in de 19e eeuw machines stuksloegen omdat ze er brodeloos door werden).

Als Boersma verwijt dat Milieudefensie en Greenpeace het voorzorgsprincipe gebruiken in hun argumentatie wordt het helemaal dol (het voorzorgsprincipe houdt in dat je beter geen stappen kunt doen waarvan je de risico’s niet kent).

Een van de gevolgen van chemische technologie uit het verleden (en het onachtzaam daarmee omspringen) is bodem- en grondwaterverontreiniging. Nederland is bezaaid met locaties waar voor veel geld (19 miljard) de bodem is gesaneerd vanwege die vervuiling. Desondanks heeft een kwart van onze drinkwaterputten nog steeds problemen met chemische stoffen die niet in het grondwater thuishoren. Er liggen nog steeds veel gifbelten, zoals de Volgermeerpolder, die niet eens te saneren zijn, maar die alleen maar zo goed en zo kwaad als het gaat ingepakt zijn, en zo een leuk cadeautje voor onze kinderen vormen. Ik wou dat vorige generaties eens aan dat voorzorgsprincipe gedacht hadden.

Gaat het straks ook zo met schaliegas? De technologie van het horizontaal boren is fascinerend voor techniekliefhebbers. Het met veel water en druk openbreken van gesteente op grote diepte klinkt heel stoer. En weer zitten die vervelende luddieten van de milieubeweging in de weg! Daar komen ze weer aan met hun voorzorgsprincipe. Waarom?

Omdat er echte risico’s blijken te zijn voor de omgeving: verontreiniging van grondwater, acteruitgang van het beetje natuur wat nog over is in Nederland, luchtverontreiniging, een stroom afvalwater en aardbevingen. Omdat de baten van het gas in de zakken van de financiers van het schaliegas verdwijnen, en de lasten worden afgewenteld op de omwonenden van de boringen, en op toekomstige generaties. Dat is geen technofobie, dat is terecht vragen stellen over de bijverschijnselen van de techniek.

De manier waarop in het Volkskrant- artikel ‘Allemaal eng’ milieuclubs verweten wordt tegen vooruitgang te zijn, is regelrechte karaktermoord. Het is onbegrijpelijk dat De Volkskrant een dergelijk verhaal plaatst zonder behoorlijk weerwoord, tenzij de redactie bewust de milieubeweging in een kwaad daglicht wil stellen. Het is volkomen terecht als milieu-organisaties wijzen op mogelijke negatieve gevolgen van technologie. Hun 3,7 miljoen leden en en donateurs verwachten namelijk van ze dat ze een dergelijke waakhond-functie vervullen. Dat doen ze soms beter dan de geprivatiseerde of nagenoeg wegbezuinigde controle-organen van de overheid, waakhonden die niet mogen bijten omdat dat niet vriendelijk genoeg is voor de ‘shareholder value’ van milieuvervuilende bedrijven.

Natuurlijk heeft niet iedereen in discussies over milieu, klimaat en energie altijd alle wetenschappelijke argumenten bij de hand en klinken pleidooien soms emotioneel. Maar hebben de bedrijven die over burgers heen rollen met nieuwe technologie dan wel de wetenschap en de rationaliteit aan hun kant? Ook hier is schaliegas weer een voorbeeld.

De met veel reclame als ‘game changer’ gebrachte schaliegas’revolutie’, is geen revolutie, het is een weg terug naar de 19e eeuw, met steeds meer moeite, kosten en vervuiling voor steeds minder fossiele brandstoffen. In Polen is de schaliegasrevolutie al mislukt en in de Verenigde Staten is in een aantal schaliegasvelden het eind alweer in zicht. Is dat een rationele toekomst voor onze energievoorziening?

Ko van Huissteden

Voorzitter Stichting Schaliegasvrij Nederaland.