Schaliegas: technocratische tunnelvisie van EASAC.

shelloutofscienceDe EASAC, een samenwerkingsverband van Europese academies voor wetenschappen, heeft een verklaring gepubliceerd over schaliegas. De verklaring bespreekt een aantal problemen die bij schaliegasboringen op grote schaal in Europa verwacht kunnen worden. Het stuk rekent af met enkele veelgehoorde schaliegas-mythen: Schaliegas is niet beter voor het klimaat, en schaliegas is ook geen game-changer die ons van de afhankelijkheid van gasimport af helpt.

Dan komt echter niet de wetenschap maar de politiek om de hoek kijken. Even verderop in het stuk wordt gezegd dat schaliegas kan helpen onze afhankelijkheid van Rusland te verminderen – dit zonder enige onderbouwing met gegevens over gasverbruik, terwijl even daarvoor wordt gezegd dat de voorraden schaliegas veel lager zijn dan eerder werd geschat. Ook geen woord over duurzame energie, en de geringe netto energie-opbrengst van schaliegas, want dan zou duidelijk zijn geweest dat we alleen met meer duurzame energie van die afhankelijkheid van Rusland af komen.

Ook in de discussie over milieu- en veiligheidsproblemen wordt een aantal heikele ondderwerpen zorguldig vermeden. Bijvoorbeeld de enorme toename van aardbevingen door de injectie van de grote hoeveelheden afvalwater van schaliegas, zoals in de Verenigde Staten is waargenomen. Wetenschappelijk bewijs voor gezondheidsschade en luchtvervuiling in de omgeving van schaliegasputten in de Verenigde staten wordt ook niet vermeld.

Verder worden er zoveel problemen (en dure oplossingen daarvoor) beschreven dat je je afvraagt waarom er  iemand aan zo’n dure en inefficiente energiebron zou willen beginnen. Hoe wil men dan schaliegas dan verkopen aan de Europeanen? Verrassend: vertrouwen wekken bij de bevolking door goede regelgeving, dan zullen de protesten tegen schaliegas wel verstommen.

B3jN11oIMAAZq-EEn daar zit ‘m juist de kneep. De academici kennen de rauwe praktijk niet. Bijvoorbeeld de Groningse aardbevingen, waar minister Kamp doodleuk het advies van zijn eigen toezichthouder naast zich neer legt. Vertrouwen komt te voet en gaat te paard wordt er wel eens gezegd, en in dit geval is het paard allang ver achter de horizon verdwenen.

De academici vergeten ook de politieke omstandigheden waarin de schaliegasboringen plaatsvinden: overheden waar de banden met de industrie zo innig zijn dat van enige onafhankelijkheid geen sprake meer is (zo is er een uitwisselingsprogramma tusssen ambtenaren van Economische Zaken en Shell), overheden die hun toezichthouders wegbezuinigen. De EU die – niet gehinderd door democratische controle – investeringsverdragen met de VS en Canada (TTIP, CETA) afsluiten waardoor de regelgeving nog verder uitgekleed wordt en de praktijken uit de Verenigde Staten hier geimporteerd kunnen worden.

Heeft hier de wetenschap gesproken en is schaliegas goedgekeurd door de academici? Nee, dit is vooral een politiek stuk. Verder gaat het verhaal uit van een beperkte, technocratische visie op de maatschappij. Het zal geen indruk maken op al die Europeanen die straks schaliegasboringen in hun leefomgeving moeten dulden en hun favoriete stukje natuur of hun landbouwgrond aan een steeds hongeriger industrie opgeofferd zien.

Hoe komt EASAC aan zo’n technocratische tunnelvisie over schaliegas? Door het hele stuk heen gaat het vooral om geopolitiek, dat is belangrijker dan het (ook door EASAC erkende) klimaatprobleem. Er is een overduidelijke invloed vanuit de olie- en gasindustrie; sommige redeneringen lijken regelrecht overgenomen te zijn uit industrie-propaganda, zoals het verhaal dat er al heel lang gefrackt wordt, en waarin verzwegen wordt dat fracken voor schaliegas toch wel een flinke opschaling is. In de Verenigde Staten spreekt men wel van ‘Frackademia’ als het gaat om wetenschappelijke instituten die niet meer onafhankelijk zijn en op onderzoeksgeld uit olie- en gasindustrie drijven. Dat gaat ook op voor wetenschappelijke instellingen in Europa.