tweede-kamer-stoelen
brandend kraanwater - promotion - zonder vervorming
Opsporingsvergunning schaliegas Midden Nederland
leidingen test
<< >>

Schaliegas in Europa: game over?

Niet alleen in Nederland maar ook in andere Europese landen is schaliegas geen ‘game changer’ meer. In Polen vielen de opbrengsten zo sterk tegen dat bijna alle bedrijven die daar actief waren zich hebben teruggetrokken. Men dacht eerst dat Polen voor drie eeuwen schaliegas had, maar die hype is nu wel voorbij.

Ook in Denemarken valt het tegen met de game changer. Het Franse Total heeft zich teruggetrokken wegens tegenvallende opbrengsten schaapjesen hevig verzet bij de Denen. In Spanje loopt het ook niet zo lekker – BNK ziet van de helft van de geplande exploratieboringen af.

En tenslotte heeft het Schotse parlement vandaag voor een verbod op fracken gestemd. Het spel lijkt compleet te veranderen voor de schaliegasindustrie. Alleen de Britse conservatieven schijnen er nog in te geloven.

Verkiezingsprogramma’s: Haal schaliegas van tafel

Volgend voorjaar is het weer verkiezingsjaar voor de Tweede Kamer. Daarom wordt er nu volop gedacht wordt aan lijsttrekkers en verkiezingsprogramma’s.

We hebben een tip voor de programmamakers: haal schaliegas nu definitief van tafel. Het enige wat we doen met schaliegas, is het laatste beetje fossiele brandstoffen met veel geweld en kosten uit onze bodem schrapen. We investeren heel veel geld in een zeer eindige energiebron, met veel gevaren voor het milieu. Geld dat we beter kunnen investeren in echt duurzame energie. Schaliegas, steenkoolgas, teerzanden: het is niet meer van deze tijd, zeker niet als we willen dat het klimaat niet meer dan twee graden opwarmt.

Schaliegas komt nu nog steeds terug als luchtballonnetje in allerlei plannen, zoals de structuurviesies voor de ondergrond en schaliegas, terwijl de Tweede Kamer al heeft laten weten tot 2024 geen schaliegaswinning te willen. Waarom zouden we dan nog veel geld en energie stoppen in in de ambtelijke plannenmolen voor schaliegas, en in duur onderzoek? Dat geld kunnen we beter steken in echt duurzame energie en de broodnodige maatregelen om de opwarming van het klimaat nog enigszins het hoofd te bieden.

Politieke partijen, verspil geen energie meer aan schaliegas. Haal het van tafel in jullie verkiezingsprogramma’s.

Methaan: de olifant in de kamer van de Energiedialoog

Binnenkort wordt door de regering een publiek debat georganiseerd over de toekomst van onze energievoorziening, de Energiedialoog. Basis voor dit debat is het Energierapport. Dit rapport staat vol plannen voor het terugdringen van de uitstoot van het broeikasgas CO2 om gevaarlijke klimaatverandering te voorkomen.fracking

Wat het effect op het klimaat betreft, wordt CO2 op de voet gevolgd door methaan. Methaan wordt geproduceerd door bacteriën in moerasbodems, afvalstortplaatsen en koeienmagen, maar ook door omzetting van kolen diep in de aarde (aardgas). Methaan kan vrijkomen bij de productie en transport van olie en gas, door lekkages.Het effect op het klimaat is 86 keer zo sterk als dat van CO2 (gemeten over 20 jaar).

Desondanks wordt methaan in het Energierapport nauwelijks genoemd, en er worden al helemaal geen maatregelen voorgesteld om de uitstoot te verminderen.

Vanaf midden jaren negentig tot 2007 nam de hoeveelheid methaan in de lucht geleidelijk af. Waarschijnlijk werd die afname veroorzaakt doordat de verouderde Sovjet-aardgasindustrie in Rusland gemoderniseerd werd, en daarmee het weglekken van aardgas afnam. Sinds 2007 neemt de hoeveelheid methaan echter weer sterk toe.

Wetenschappers wisten niet hoe dat kwam. Klimaatverandering stond meteen in het verdachtenbankje. Bacteriën in moerasbodems produceren meer methaan als het warmer en natter is. Vooral de moerasbodems in het hoge noorden en de tropen zijn verdacht. Dergelijk methaanbronnen versterken de opwarming van het klimaat.

Methaan is een gas wat moeilijk te meten is. Reukloos, onzichtbaar en slechts in lage concentraties in de atmosfeer aanwezig. Pas de laatste vijftien jaar krijgen we dat meten steeds beter onder de knie, en kunnen we ook zien weer methaan vandaan komt: uit aardgasproductie of biologische bronnen, door kleine chemische verschillen.

Pas onlangs wordt steeds duidelijker wat er aan de hand is. Volgens een recent onderzoek is zo’n 40 % van de toename van methaan afkomstig uit aardgasproductie; de rest wijst inderdaad op toename uit andere bronnen zoals moerassen. Een tweede onderzoek van de universiteit van Harvard laat zien waar die aardgasbron vooral ligt: in de Verenigde Staten, waar door de laatste 10 jaar de productie van schaliegas en schalie-olie goed op gang is gekomen. Met tienduizenden boringen, transportleidingen en gasbehandelingsinstallaties die kunnen lekken.

Methaan is moeilijk te meten. De Amerikaanse milieudienst EPA heeft jarenlang de hoeveelheid methaan uit olie- en gasproductie te laag ingeschat. Maar de nieuwe onderzoeksgegevens, vooral vanuit vliegtuigen, op hoge bergtoppen en vanuit satellieten laten zien dat dat de uitstoot flink hoger moet liggen.

Daarmee vervalt ook een reclamepraatje van de gasindustrie. Aardgascentrales voor het opwekken van stroom stoten de helft minder CO2 uit dan kolencentrales. Daarom zou aardgas beter zijn voor het klimaat. Maar als je in de hele productieketen zoveel methaan verliest, vervalt dat voordeel volgens sommige onderzoekers. Ook kun je aardgas op deze manier nog moeilijk een hulpje bij de transitie naar duurzame energie noemen.

Dit maakt het nog vreemder dat in het Energierapport geen link wordt gelegd tussen onze energieplannen en methaan. Volgens het energierapport blijft Nederland een gasland, met handel in gas, transport over lange afstanden en opslag, en wordt de deur naar schaliegas opengehouden. Dat zet ook de deur open naar methaan in de atmosfeer. Methaan blijkt een probleem dat men niet wil zien in de Energiedialoog – een olifant in de kamer.

Ko van Huissteden

Tweede kamer: GEEN SCHALIEGAS TOT 2024.

De Tweede Kamer heeft vandaag verassend een motie aangenomen waarin eventuele winning van schaliegas wordt uitgesteld tot 2024. De motie is opgesteld door Kamerlid Stientje van Veldhoven (D66), en mede ondertekend door Liesbeth van Tongeren (Groen Links), Agnes Mulder (CDA), Carla Dik-Faber (CU), Eric Schmaling (SP), Marianne Thieme (PvdD) en Reinette  Klever (PVV). Doordat ook coalitiepartner PvdA voor de motie stemde, heeft dit moratorium het gehaald.

We zijn blij dat de Tweede kamer hiermee in overgrote meerderheid het gebruik van deze niet duurzame, en wat milieu-effecten betreft schadelijke energiebron voorlopig in de ijskast zet. We zijn ook blij dat de Tweede Kamer zo overduidelijk heeft geluisterd naar het verzet onder burgers en lagere overheden, gezien de tekst van de motie.

Een balangrijke overweging voor de motie is het concept voor de Plan-MER Structuurvisie Diepe Ondergrond. In drie van de vier scenario’s staat prominent schaliegas, in twee scenario’s moet zelfs drinkwater daarvoor wijken. Daarmee lijkt de schaliegaslobby zich in eigen voet te hebben geschoten.

Overigens is de motie niet duidelijk over de plannen voor onderzoek naar schaliegas. We hopen dat de miljoenen, die aan eventuele wetenschappelijke proefboringen besteed zouden moeten worden, ook beter besteed gaan worden. Bijvoorbeeld aan onderzoek naar duurzame energie, naar hoe we de gevolgen van klimaatverandering het hoofd kunnen bieden, en naar hoe we ons grondwater beter kunnen beschermen. Daar valt nog een wereld te winnen.

 

Schaliegas en fracken nog volop op de agenda in Den Haag

Het 5-jarige moratorium op commerciële schaliegasboringen van minister Kamp is uitstel, geen afstel. De loopgravenoorlog van plannen, onderzoeken en rapporten om schaliegas gaat gewoon door.

Een concept voor de milieu-effect rapportage voor de structuurvisie Ondergrond dat via RTV Oost in de publiciteit is gekomen, bevat vier scenario’s voor het gebruik van de ondergrond in Nederland: fossiele brandstofwinning met CO2 opslag, gashandel met gasopslag en schaliegas, een scenario met drinkwater voorop, en een scenario met vooral duurzame energie. In drie van deze scenario’s zit schaliegas, zelfs in het ‘Drinkwater voorop’ scenario weten de opstellers schaliegas te proppen. Zoals hydrologie hoogleraar bij RTV Oost terecht opmerkt, levert schaliegas een paar jaar winst op, maar schoon water hebben we altijd nodig.

In de fossiele brandstof scenario’s wordt nagenoeg ieder leeg gasveld geschikt geacht voor opslag – van gas, van CO2 of van het afvalwater van schaliegas. Volgens RTV Noord mag het Groningse gas straks het vele afvalwater van schaliegasboringen bergen. Net als de Twentenaren, zullen de Groningers ongetwijfeld overlopen van enthousiasme voor dit idee. Grootschalige afvalwaterinjectie van olie en gas heeft in de Verenigde Staten geleid tot sterke toename van aardbevingen.

En fracken? Dat is volkomen veilig zegt Staatstoezicht op de Mijnen in een rapport. Ze hebben het daarbij overigens over het fracken op kleine schaal wat al heel lang gedaan wordt – en niet over het fracken voor schaliegas wat met veel hogere druk en veel grotere volumes frackvloeistof gepaard gaat. Nu zou je verwachten als je zo’n rapport leest, dat je ook de gegevens te zien krijgt waarop die conclusie gebaseerd is, vooral als het gaat om eventuele gevolgen voor grondwater. Maar die staan er niet in. De politiek lijkt er echter blind op te varen.

De ijver voor fossiele brandstoffen in Nederland grenst aan het waanzinnige. We weten inmiddels allemaal wat dit voor gevolgen voor het klimaat heeft, en zelfs de Nederlandse Bank waarschuwt inmiddels voor de economische risico’s als we hiermee doorgaan.

269087

De dogma’s van Shell-baas Van Beurden

Een dogma is een een stelling die door een bepaalde groep gelovigen of politieke partij als een onaantastbare waarheid wordt gezien. Bijvoorbeeld het celibaat in de katholieke kerk, het heil van de vrije markt en hard rijden bij de VVD, of de noodzaak van klassenstrijd bij oude marxisten. Als je aan zo’n dogma twijfelt, hoor je niet meer bij de club.

Bedrijven kunnen ook dogma’s hebben. In een interview met de NOS  orakelt Shell baas Van Beurden “Het idee dat we in korte tijd afscheid kunnen nemen van fossiele brandstoffen is alleen mogelijk als we collectief armoede omarmen”. Ofwel: als je niet in het heil van onze fossiele God gelooft Shell-SplatAndHorns-284x300kom je in de hel. Al vele duizenden jaren lang hebben godsdienstige machthebbers dit soort redeneringen gebruikt om het volk eronder, en hun machtspositie in stand te houden.

Hoe lang moeten we dit nog blijven geloven? Als we alle fossiele brandstoffen uit de bodem blijven persen kunnen we rekenen op een opwarming van het klimaat van veel meer dan twee graden – wat ook Shell toegeeft. Wat dat voor effecten wereldwijd op de economie heeft en op de leefbaarheid van de aarde noemt van Beurden niet. Van Beurden vergeet ook, dat het grootste deel van de Nederlandse economie beneden de zeespiegel ligt.

Bovendien moeten we voor die laatste restjes fossiel steeds meer moeite doen – steeds duurder, steeds vervuilender, steeds minder energie-opbrengst, zoals bij schaliegas en de olie uit Schoonebeek. Een doodlopende weg. Als we blijven geloven in de hogepriesters van de fossiele brandstofindustrie, en niet veel meer haast maken met transitie naar duurzame energie, wordt het zeker collectief armoede omarmen. Of had Van Beurden het vooral over armoede voor de aandeelhouders van Shell?

Energierapport: onlogische keuze voor onderzoek naar schaliegas.

In het zojuist verschenen energie-rapport van minister Kamp wordt gekozen voor een CO2-arme energievoorziening, waarbij de uitstoot van broeikasgassen wordt teruggedrongen. Schaliegas wordt echter niet uitgesloten – een onlogische en teleurstellende keuze. Schaliegas betekent een nieuw rondje fossiele brandstoffen, en dat klopt niet met de richting die de minister op zegt te gaan met het rapport.

Hoe serieus is die keuze voor CO2-arm? Het behoud van schaliegas als optie lijkt vooral te zijn ingegeven door het in stand houden van de belangen van de gasindustrie. Pappen en nathouden dus, zoals een prominente pro-schaliegas-activist een tijdje geleden zei.

Het onderzoek heeft niet veel zin. De bijdrage van schaliegas aan de energievoorziening van Nederland zal gering zijn, blijkt ondermeer uit de onderzoeken die de minister heeft laten uitvoeren. Daartegenover staan hoge kosten voor milieu en maatschappij door de vele boringen die nodig zijn om het gas boven de grond te krijgen. Het levert veel afvalwater op, en er blijven risico’s voor het drinkwater, waarover ook drinkwaterbedrijven zich zorgen maken.

Het geld voor dit onderzoek kan beter besteed worden aan onderzoek naar duurzame energie. Vergeet schaliegas, en steun de vele initiatieven van burgers, bedrijven en gemeenten voor meer duurzame energie. Schaliegas betekent doorgaan op de doodlopende weg van fossiele brandstoffen, een weg waarop je niet kunt keren. Als we de opwarming van het klimaat willen beperken moet een groot deel van de fossiele brandstof voorraden in de grond blijven zitten. Zeker schaliegas. In de Verenigde Staten leiden schaliegasboringen tot zeer hoge uitstoot van het sterke broeikasgas methaan.

In het rapport wordt ook een dialoog beloofd met burgers en bedrijven over de energietransitie. Die dialoog is hard nodig en juichen we toe. Tot nu toe was energie teveel een zaak die zonder inbreng van burgers geregeld werd. Schaliegasvrij Nederland zal zeker bij die dialoog aanwezig zijn.

Er is een alternatieve schaliegasparagraaf voor het energierapport, opgesteld op initiatief van Tegengas in de Noordoostpolder: https://www.schaliegasvrij.nl/wp-content/uploads/2015/12/Schaliegas-paragraaf-energierapport-def-12-14.pdf.

 

Milieuramp door mega-gaslek in ondergrondse gasopslag in Californië

alisoCanyonEDFOp 23 oktober 2015 is een groot gaslek ontstaan in een ondergrondse gasopslag van SoCal Gas in Aliso Canyon bij Los Angeles. Het lek is ontstaan in een 2700 meter diepe boorput (EDF website). Pogingen om het lek te stoppen zijn tot nu toe niet geslaagd. Het is een milieuramp die inmiddels vergeleken wordt met ‘Deep water horizon’ ramp van enkele jaren geleden, toen grote hoeveelheden olie en aardgas weglekten in de Golf van Mexico. De put waarin het lek is opgetreden is al 62 jaar oud en vertoonde al eerder ernstige gebreken. Men probeert nu een extra put te boren naar het lek om de druk eraf te halen. Men verwacht, dat het lek pas dit voorjaar gedicht kan worden.

Tot nu (2 januari) is naar schatting 76 200 ton methaan weggelekt, dat is evenveel als een dag gasverbruik in heel Nederland. Methaan is een bijzonder krachtig broeikasgas: 38 x zo sterk als CO2. Wat er daar per dag de lucht in gaat is evenveel CO2 als 9500 vliegretourtjes naar Californië. Een infraroodvideo laat het normaal onzichtbare gas goed zien. Het is ook een groot veiligheidsprobleem vanwege het ontploffingsgevaar; duizenden gezinnen zijn inmiddels geëvacueerd. Het gas veroorzaakt ook gezondheidsproblemen.

De lekkage van methaan naar de atmosfeer tijdens het hele proces van gaswinning, opslag, en transport naar de gebruikers is een probleem. Het maakt aardgas een veel minder klimaatvriendelijke energiebron dan de gasindustrie ons wil doen geloven met dure advertentiecampagnes (zoals die van Shell).

Ook in Nederland wordt ondergronds veel gas opgeslagen in lege gasvelden en in zoutcavernes in Groningen. Wat volume betreft zijn sommige van deze opslagsystemen groter dan de opslag van Aliso Canyon. Het is raadzaam om van de gebeurtenissen in Aliso Canyon te leren en opnieuw na te gaan hoe veilig ondergrondse gasopslag in Nederland is.

Europees parlement zeer kritisch over schaliegas.

Het Europees parlement heeft vandaag ingestemd over een Europees energierapport (Towards a European Energy Union). Opvallend daarbij zijn de zeer kritische woorden die men gekozen heeft over schaliegas en fracking. Het wordt weliswaar niet afgewezen en aan de lidstaten overgelaten of men burgers en milieu aan de gevolgen schaliegas wil blootstellen. Maar wat er wel wordt gezegd is dat men sterk twijfelt aan het nut:

“….erkent dat de keuze voor de energiemix primair een bevoegdheid van de lidstaten is, maar onderkent ook de zorgen die leven bij het publiek over hydrofracturering en de gevolgen die deze technologie mogelijk heeft voor het klimaat, het milieu en de volksgezondheid en de verwezenlijking van het langetermijndoel van decarbonisatie van de EU; erkent voorts dat het beperkte potentieel van onconventionele brandstoffen om te voldoen aan de toekomstige energievraag in de EU, in combinatie met de hoge investerings- en exploitatiekosten en de huidige wereldwijd lage olieprijzen, betekent dat het twijfelachtig is of hydrofracturering in de Europese Unie een levensvatbare technologie kan worden; is van mening dat de zorgen van het publiek serieus moeten worden genomen en dat hydrofractureringsactiviteiten moeten voldoen aan de hoogste klimaat-, milieu- en volksgezondheidsnormen…..(punt 134)